Vervlogen tijden ... | Over de molen van Geert Hendrikszn in Stadskanaal-Noord

STADSKANAAL-NOORD

Een ansichtkaart met de molen van Geert Hendrikszn. Baas aan de Unikenstraat en een Schoener van de werf van Lucas Mulder.

De korenmolen van Baas werd gebouwd in 1898. De molen (oorspronkelijk uit 1860) had eerder gestaan naast het huis van Grevelynck in Annerveenschekanaal. Bij de bouw werden in de molen twee stenen geplaatst met opschrift 18 G.H.B. en M. de V. 98. De initialen verwijzen naar de molenaar Geert Hendrikszoon Baas en zijn echtgenote Martje de Vrieze*. Geert Baas was toen niet alleen molenaar maar runde ook met zijn echtgenote nog een kruidenierszaak en een café. Naast de Dalweg aan de tegenwoordige Unikenstraat.

Tot 1922 heeft de molen nog op windkracht gedraaid. Door een storm werden de wieken beschadigd. Doordat er op het elektriciteitsnet kon worden aangesloten, waren eigenlijk de wieken overbodig en werd de molen van de wieken ontdaan en de kap afgebroken. Tijdens de oorlogsjaren werd er dagelijks ’s morgens voor dag en dauw tarwe gemalen en zo kon de gehele Pekelderwegbuurt van meel - voor het bakken van brood - worden voorzien.

Saillant detail daarbij is dat de auto van Baas in de schuur onder stro verstopt werd en bewaard is gebleven tot na de oorlogsjaren. Zoon Henny Baas was toen al molenaar en zijn broer Klaas Baas zette de kruidenierszaak voort.

Op de foto uit 1911 zien we de molen van Baas met daarvoor het pakhuis later annex kruidenierswinkel. Geheel links het café. In 1962 vestigde zoon Geert Baas (zoon van Klaas Baas) in het voormalig cafépand zijn kruidenierszaak. Met zijn echtgenote Chien bleef deze zaak draaien tot 1979. Hun zoon Klaas Baas heeft het oude molenpand en magazijn geheel verbouwd tot woonhuis en woont nog altijd op het ouderlijk stee.

Het grote schip dat voor de molen in het Stadskanaal ligt is de schoener 'Undine'. Een tweemaster gebouwd op de werf van Lucas Mulder. Deze werf lag indertijd aan het water tussen het Stadskanaal en het 1e Boerendiep tegenover de huidige Westerschool. Dit schip had de maximum afmeting om via de toenmalige houten klapbrug, het Stadskanaal in te kunnen varen. Aangezien het bij de afbouw nog dieper in het water kwam te liggen en zodoende de draai niet meer kon krijgen, werd het in het Stadskanaal, hier 50 meter ten noorden van de klapbrug, precies voor de molen, afgebouwd.

Lucas Mulder had reeds in 1909 in Martenshoek de scheepswerf van Wijnandus Boerma gekocht. Op deze werf aan het Winschoterdiep konden veel grotere schepen worden gebouwd dan op zijn werfje aan het Boerendiep. Scheepsbouwer P. Werksma werd door Mulder op de werf in Boerendiep ingezet om de laatste schepen te bouwen, zo ook de 'Undine'. Kort daarna – eind 1911 - werd de kleine werf aan het Boerendiep opgeheven.

Lucas zijn jongere broer Willem kreeg de werf aan het Stadskanaal en kocht ook de werf van Gebr. van der Werf 100 meter noordwaarts aan de Scheepswerfkade. Zijn zonen Gebr. P en A. Mulder namen de beide werven later over.

*Martje was een dochter van de bekende schoolmeester uit Wildervanksterdallen en uitvinder van de kunstmest Klaas Janszn. de Vrieze. Voor hem werd door de dankbare Veenkoloniale landbouwers het monument in Bareveld in 1919 opgericht met opschrift: “Hij wees den landbouw nieuwe wegen, den boer ten heil, het land ten zegen”.

Met dank aan Klaas Baas en M.W. Slim-Baas.

Wilt u reageren? Stuur dan een mail naar meijeringjl@planet.nl