Vervlogen tijden over de Nederlands Hervormde Kapel aan de Viaductstraat

TER APEL - Op 28 september 1894 werd even bezuiden de Nulweg aan de Viaductstraat nummer 110 een nieuwe hervormde kerk gesticht.

Tot eerste evangelist van deze kerkelijke gemeente werd op 1 oktober 1895 Uilke T. Poutsma benoemd.

Het gebouw op bovenstaande foto werd in 1896 in gebruik genomen en Poutsma werd in 1907 opgevolgd door de uit Den Haag afkomstige Petrus Miebies. Vanaf 13 februari 1921 wordt Miebies op zijn beurt opgevolgd door Pieter Kraan. Latere voorgangers waren onder meer H. Roemeling (1949-1955) en D.A. Laansma (1956-1964).

Maar ik wil het hier graag even over Pieter Kraan hebben. Geboren op 21 juni 1889 in Valburg in de Betuwe, groeide hij op in Delft. Na werkzaam te zijn geweest in Haarlem, Amsterdam, Eindhoven en Drachten, kwam hij als voorganger vanuit Groningen naar Ter Apel, waar hij maar liefst 27 jaar evangelist bleef. De kapel kreeg dan ook al snel de bijnaam Kroantjeskérke.

Hij trouwde op 11 juni 1919 in Eindhoven met Maria Hendrina Treffers (Hilvarenbeek, 21 april 1891 – Eindhoven, 18 augustus 1983). Pieter Kraan stierf plotseling op 21 februari 1948 toen hij met zijn fiets op de Viaductstraat reed en onwel werd. Toen hij werd gevonden was hij al overleden. Hij was toen nog steeds voorganger in 'zijn' kerk. Beide echtelieden liggen begraven op de begraafplaats aan de Kapelweg.

Op bovenstaande foto uit de jaren dertig is naast de kerk de pastorie te zien. Alleen de voorkant van de kerk is wit. Later – ergens in de jaren vijftig – werd de kerk helemaal wit geverfd. Nog tot aan de Tweede Wereldoorlog waren de mannen en de vrouwen van elkaar gescheiden in de kerk: de mannen zaten rechts en de vrouwen links.

Zondags zat de heer Kraan meestal in de voorkamer van de pastorie en lette er zeer nauwkeurig op, wie ‘s morgens allemaal naar de kerk kwamen. Was je op zondag niet geweest, dan stond hij de volgende dag bij je op de stoep met de vraag: "Waar was je gistermorgen, ik heb je niet in de kerk gezien."

In de kerk hing aan de muur een bordje waarop met grote letters stond geschreven: 'Men wordt verzocht in dit kerkgebouw niet te roken noch het door spuwen te verontreinigen'.

De kerk aan de Viaductstraat werd per 1 juli 1981 verkocht en de nieuwe eigenaren hebben het torentje eraf laten halen. Deze staat nu vóór de vroegere kerk op de grond. In de kerk is tegenwoordig een bedrijf gevestigd en de pastorie wordt bewoond door de eigenaar van het bedrijf in zonweringen.

Met dank aan de heer J.J. Spanninga.

Wilt u reageren op deze vervlogen tijden of hebt u zelf een foto, die u graag in deze rubriek zou willen zien: jbeen01@hetnet.nl

Jakob Been