Hemd van het Lijf met Christiaan Martens uit Musselkanaal

STADSKANAAL - Medewerker Rie Strikken van de leukste krant in de regio vraagt elke week een inwoner van de Kanaalstreek en Westerwolde het hemd van het lijf. In aflevering 73 is het de beurt aan horecamedewerker Christiaan Martens uit Musselkanaal.

Met zijn driewielfiets is Christiaan Martens een markante verschijning in het Kanaalster straatbeeld. Meestal goedlachs en charmant. Soms opeens verbolgen, vertoornd, goedbedoelende verkeersdeelnemers in verwarring achterlatend.

Zijn werkgever, Marjan ten Seldam van lunchroom ‘Lekker Anderz’ legt uit: “door zijn beperking kan Christiaan er slecht tegen als mensen zich niet aan regels houden. Als hij geen voorrang heeft en mensen gebaren vriendelijk dat hij toch voor mag, dan duurt het even totdat Christiaan de omschakeling kan maken. Tegen de tijd dat dat lukt, denkt de ander ‘nou, dan rij ik toch maar.’ En dan krijg je de gevaarlijke situatie dat ze opeens allebei tegelijk optrekken. Kun je in de krant zetten dat ze hem een plezier doen door zich aan de regels te houden?”

Inmiddels is Christiaan aangeschoven. Marjan: “Hij is wel een beetje zenuwachtig, hè Christiaan? , maar hij heeft er zin in. Hij heeft zijn netste pak aangetrokken en ziet eruit om door een ringetje te halen.” Uw verslaggever kan dit beamen en zegt dat zij het ook wel een beetje eng vindt: we zijn vreemden voor elkaar en doordat Christiaan het syndroom van Down heeft kan zij hem soms moeilijk verstaan. “Maar wij gaan ons best doen. En Marjan helpt. We beginnen bij het begin.”

Wanneer ben je geboren?

“Op 12 mei 1997. In het Refaja ziekenhuis. Mijn moeder werkt bij WEDEKA, mijn vader is buitenwerker bij WEDEKA. Marjan: “en je had een zusje hè? Die is overleden bij de geboorte. Je bent dus enig kind. Maar je hebt twee huizen, dat wel. Bij papa en mama woon je in Ter Apel en bij Bert en Hennie in Stadskanaal.” Christiaan: “Als ik hier werk, dan kan ik bij Bert en Hennie wonen, in Stadskanaal. Dan hoef ik niet helemaal naar Ter Apel op mijn fiets. In het weekend ben ik veel bij papa en mama. Hoe lang werk ik hier al?” Marjan: “Vanaf het begin, vorig jaar ja.”

Marjan: “Christiaan ging naar KDC De Dolfijn, daarna naar de Meidoornschool. Bij de NOVO (nu COSIS) heeft hij een jaar gewerkt. Christiaan logeerde al regelmatig op mijn zorgboerderij. Die heb ik sinds 2009 op het agrarisch bedrijf van mijn man in Alteveer. Wij zijn met onze logees meegegroeid. Voor jong-volwassenen was er in Stadskanaal geen voorziening. Ik wil graag dat mensen met een beperking zich niet alleen nuttig voelen, maar het ook zijn! Daarom hebben wij in 2018 lunchroom ‘Lekker Anderz’ gestart.

Alle deelnemers die op mijn logeerboerderij waren zijn meegekomen. Plus nieuw personeel, ook mensen met een beperking. Daarnaast zijn er drie begeleiders, een kok en vijf jeugdhulpen. Bijkomend voordeel is dat wij zo privé, ons gezin met inmiddels drie jonge kinderen, en werk een beetje gescheiden kunnen houden.

Prachtig pand

Het is een prachtig pand. We hebben het helemaal geschikt gemaakt: de voorgevel is vervangen door vierseizoensdeuren die in de zomer helemaal open kunnen. Alles is ruim opgezet, zodat ook kinderwagens en rollators hier de ruimte hebben en er is een invalidentoilet. We voelden ons van het begin af aan welkom op het Menistenplein. En we vullen elkaar mooi aan. Bij de Mitra haal ik drank, bij Boels vis, en kaas bij Delicamondo. Thee koop ik in de theewinkel, voor groente en fruit ga ik naar de zaterdagmarkt, mijn vlees komt van slagerij Hemmen. Voor de rest ga ik naar de groothandel. Wij zijn open van 09.00 tot 16.00 uur. Voor onze deelnemers is dat lang genoeg. Als wij sluiten gaan de andere horecagelegenheden open. Vertel eens Christiaan hoe je dag er uitziet.”

Een dag

Christiaan: “Tussen half zeven en zeven uur word ik wakker. Dan smeer ik broodjes. Ik hou niet zo van vlees, maar ik ben dol op kaas. Ik moet wel op dieet van de dokter. Dus ik eet een beetje minder kaas. Ik ben al heel veel afgevallen.” Marjan: “Gelukkig ben je dol op fruit, vooral tropisch fruit.”

Christiaan: “Kaki fruit vind ik heerlijk. En appel en banaan vind ik heel lekker. Koek neem ik ook mee. Dan stap ik op de fiets en ga naar mijn werk. Marjan: “de fiets heb je in bruikleen van de gemeente. Wij hadden zo onze bedenkingen of dat wel goed zou gaan, maar het gaat prima. Je hebt wel pas een ongelukje gehad…” Christiaan: “Ja, de fiets lag helemaal in de kreukels. Maar nu is ie weer klaar. Ik mag niet meer zo hard rijden. Dat doe ik ook niet. Alleen op stand 1.” Marjan: “Alleen op stand 1 hè Christiaan. Nou, dan ben je 09.00 uur hier.”

Christiaan: “Dan zet ik het terras buiten. Ik ben heel sterk. Om 10.00 uur hebben we pauze. De anderen drinken koffie of thee, ik heb fruit. Ik ben dan met mijn telefoon bezig. Wat ik dan doe? Ik luister naar muziek, ik zing. Ik ben dol op André Hazes, en ook op Rox. Na de pauze ga ik sinaasappels persen, afwassen en in de bediening. Om 12.00 u heb ik weer pauze.” Marjan: “Christiaan heeft het nodig om zich dan even helemaal terug te trekken. Hij zet een hoofdtelefoon op. Wie hem dan toch aanspreekt krijgt te horen: ‘ik ben even bezig!’. De telefoon, de muziek, is zijn leven. En dan, Christiaan?”

Christiaan: “Om 12.30 ga ik bedienen. Daarna overleggen we. Soms ga ik bakken, soms help ik in de keuken. Marjan: “Meer dan de anderen moet Christiaan af en toe zelf zeggenschap hebben. Daarvoor kiezen we vaste momenten. Want hij heeft ook structuur nodig hè Christiaan? Daarom hebben we een schema met picto’s waarop staat wanneer je dingen doet en wanneer je zelf overlegt wat je doet. En dat werkt goed.” Christiaan: “Ik kijk naar de picto’s, maar ik kan ook lezen, dat is alletwee gemakkelijk.

Om 14.00 uur hebben we weer pauze. Daarna ga ik afwassen, bestek poleren, was opvouwen en soms wat klaar maken.” Marjan: “Christiaan houdt van klusjes doen.”

Christiaan: “Ja, dat vind ik leuk. En ik ben ook papiermeester. Weet je niet wat dat is? Ik zorg ervoor dat het oud papier voor de deur staat als het opgehaald wordt. Ik weet precies welke dag dat is. Dat weten de anderen niet.

En om 16.00 uur ga ik naar huis, naar Bert en Hennie in Stadskanaal. Op mijn fiets. Op stand 1. Ja, echt waar Marjan. Onderweg heb ik wel eens ruzie. Als mensen niet doen zoals het hoort. Dan word ik boos. Want dat is moeilijk.” Marjan: “En als je thuis komt, bij Bert en Hennie, dan ga je eten?”

Christiaan: “Ja. En na het eten ga ik naar mijn kamer. Met muziek bezig. Dan ben ik deejay Christiaan. Met You tube, USB-stick en radio. Soms kijk ik ’s avonds nog met Bert en Hennie televisie. En als ik bij papa en mama ben in het weekend dan gaan wij soms naar motorcross. Of naar Robiaan disco! Dat heeft mama geregeld.” Marjan: “Robiaan is een disco-avond speciaal voor mensen met een beperking. De moeder van Christiaan heeft dat samen met de moeder van Rob bedacht. Rob en Christiaan kennen elkaar al van de basisschool. Rob heeft ook het syndroom van Down. Elke maand is er een gezellige avond in buurthuis ‘t Streekje in Ter Apel.”

Christiaan: “voetbal kijken doe ik ook. Feyenoord!” Marjan: “Of Ajax. Jij bent vooral fan van Feynoord, maar jij bent het meest voor de winnaar. Nu ben je voor de vrouwen!” Christiaan: “Desiree van Lunteren! Daar ben ik voor.” Marjan: “Christiaan wordt moe. Het gesprek duurt nu te lang. Wil je nog zeggen wat je later wilt worden?”

Miljonair

Christiaan: “Ik wil zanger worden zoals André Hazes. Met achtergrondzangeressen, alleen blonde! En ik wil graag een vriendin.” Marjan: “Christiaan had al vriendinnen, maar dat raakte uit. Ik weet zeker dat het gaat lukken, want ik ken weinig zulke sociale, galante mensen als Christiaan. Hij is heel attent. Bij de opening van Lekker Anderz kreeg ik van hem bloemen, toen we de aanmoedigingsprijs van de gemeente wonnen, voor mijn verjaardag… Nou wordt je een beetje verlegen en rood, maar dat mag best gezegd worden jongen. Jij bent een galante man, houdt van mooie pakken, je hebt er ook al een paar mooie. En vertel eens wat je in oktober gaat doen.”

Christiaan: “Dan ga ik met mijn vriend Rob naar Disneyland.” Marjan: “Dat is een groeps- zorgreis. Alle activiteiten zijn met begeleiding. Christiaan: “En later wil ik een villa hebben en miljonair worden!”

Uw verslaggever reageert enthousiast: “dat wou ik ook toen ik zo oud was als jij, maar dat is mislukt. Ik hoop dat jij er wel in slaagt. Succes!”

Rie Strikken