Waarom trekken Moldaviërs massaal naar Nederland? Vijf vragen over de plotselinge toestroom

De Koninklijke Marechaussee onderschepte woendag bij Ter Apel voor de tweede keer in een paar dagen tijd een bus met Moldaviërs. Waarom trekken ze naar Nederland en maken ze bij een asielaanvraag kans van slagen? Vijf vragen.

Hoe verloopt de asielprocedure?

Een vreemdeling die in Nederland asiel aanvraagt, meldt zich in eerste instantie in Ter Apel, de asielhoofdstad waar alle nieuwe vluchtelingen Nederland binnenkomen voor identificatie en registratie. De asielzoeker ondertekent in Ter Apel ook zijn asielaanvraag.

Vervolgens wordt de asielzoeker opgevangen in de centrale ontvangstlocatie in Ter Apel of Budel. Als de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) in de algemene asielprocedure meer dan vier dagen nodig heeft om over een aanvraag te beslissen, komt de asielzoeker in de verlengde asielprocedure terecht. Tijdens die procedure wacht een verblijf in een azc.

Maken Moldaviërs kans op een verblijfsvergunning in Nederland?

Nauwelijks tot niet. Asielaanvragen van Moldaviërs worden zo goed als nooit gehonoreerd.  Ze houden bovendien plekken bezet van mensen die meer kans maken op asiel. Mede daarom is al eerder besloten om de Moldaviërs met voorrang te behandelen en geen financiële ondersteuning te bieden bij terugkeer naar eigen land.

Voorheen kregen kansloze asielzoekers bij hun terugreis nog wat geld mee. Dat gebeurt niet meer bij Moldaviërs, om te voorkomen dat ze alleen daarvoor al naar Nederland afreizen.

De IND gaat echter meer maatregelen nemen om de nog altijd groeiende stroom Moldaviërs tegen te houden. Gedacht moet worden aan het versoberen en beperken van opvangvoorzieningen, het gericht toepassen van de mogelijkheid om vreemdelingen vast te zetten en het aanpakken van smokkelaars die de mensen naar Nederland brengen.

Waarom vertrekken Moldaviërs uit eigen land?

Moldavië is al jaren een van de armste landen van Europa. Door de hoge werkloosheid zoeken veel inwoners hun heil in West-Europa. De corruptie tiert bovendien welig in eigen land en is een van de achterliggende oorzaken van de regeringscrisis die Moldavië al maanden parten speelt.

Premier Maia Sandu kreeg onlangs een motie van wantrouwen aan haar broek na onenigheid over de benoeming van een nieuwe openbaar aanklager. Sandu overleefde die motie niet. Haar regering, die zich ten doel had gesteld de corruptie in Moldavië te bestrijden, werd daarop naar huis gestuurd.

Komen de vluchtelingen linea recta vanuit Moldavië?

In de meeste gevallen niet. Veel Moldaviërs hebben in een eerder stadium al asiel aangevraagd in landen als Duitsland en Frankrijk, weet de IND. Ze maken echter weinig kans van slagen. Zo heeft Frankrijk Moldavië sinds 2018 aangemerkt als veilig land.

Moldavië wordt in in Nederland door de Rijksoverheid echter niet gezien als veilig land van herkomst. De EU werkt ondertussen eveneens aan een lijst met veilige landen, maar tot die tijd hanteren de verschillende lidstaten eigen criteria.

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwt met name voor veiligheidsrisico’s in de regio Transnistrië, dat grenst aan Oekraïne. ‘Zeker nu in het buurland Oekraïne de veiligheidssituatie niet stabiel is, kan dit tot spanningen leiden. De politieke en veiligheidssituatie in Transnistrië is daarom onvoorspelbaar’, stelt het Ministerie van Buitenlandse Zaken.

Wat is het doel?

Asielzoekers uit als veilig aangemerkte landen als Albanië, Bosnië-Herzegovina, Noord-Macedonië, Montenegro, Kosovo en Servië komen volgens de Rijksoverheid vrijwel nooit in aanmerking voor bescherming. Het kabinet heeft daarom met het oog op de verhoogde instroom van asielzoekers besloten om asielaanvragen uit die landen versneld af te handelen.

Dat ligt in het geval van het als niet-veilig bestempelde Moldavië anders. Asielaanvragen worden over het algemeen minder snel behandeld, waardoor Moldaviërs langere tijd in Nederland verblijven. Omdat de werkgelegenheid in eigen land gering is, gaan ze in Nederland op zoek naar werk en hopen ze een toekomst op te bouwen.

Advocaat Meindert Doornbos uit Assen staat een Moldaviër bij die in augustus met zijn broer werd opgepakt op verdenking van mensensmokkel. Doornbos stelt vast dat het om economische vluchtelingen gaat die in Nederland beter af denken te zijn.

,,Moldavië is een armoedig land. De armsten hebben het helemaal slecht. Weinig opleiding, slecht betaald werk. Sobere hutten van plaatwerk om in te wonen, terwijl het ’s zomers heet is daar en ’s winters erg koud. Hier hebben ze in ieder geval te eten, een fatsoenlijk dak boven hun hoofd en warmte in huis.’’