Laatste bewoner van ‘Blue Movie-flat’ in Stadskanaal is aan het inpakken: 'Adieu, dit was het dan'

De geluiden van de avond zijn de geluiden van leegte. Een klapperende deur, de wind en vooral: stilte. De Renneflat in Stadskanaal gaat tegen de vlakte en van de negentig woningen zijn er nog slechts twee bewoond. Wilko Peper (68) levert 13 maart als laatste de sleutels in.

De Renneflat in Stadskanaal is oud, voldoet niet meer aan de eisen van de tijd en het is te duur om de appartementen energieneutraal te maken, zoals bij zusterflat Achterstekamp is gebeurd. Renovatie zou de huurprijs fors opstuwen en de noodzaak ontbreekt. Stadskanaal is krimpgebied.

Wilko Peper (68) is de langst wonende van alle mensen die herfst 2018 van woningcorporatie Lefier te horen kregen dat de ‘Blue Movie-flat’, zoals het beeldbepalende complex in de volksmond heet, gesloopt wordt.

De sloop was een verrassing

Peper zou er eigenlijk tijdelijk wonen, getuige de eerste huurovereenkomst met toenmalig eigenaar Stichting Woningbouw Gemeente Stadskanaal. Een papier ter grootte van een half A4’tje. Te lezen valt dat hij met ingang van 1 december 1979 de woning op De Renne 85 voor één maand huurt, voor 338,30 gulden (153,50 euro).

Hij zou nooit meer weggaan. De Renne bleef meer dan veertig jaar zijn thuis. De aankondiging van de sloop kwam ook als een verrassing.

‘Nee, ik ga niet huilen’

,,Schrikken, ja. Anderen hebben er eveneens moeite mee gehad. Mensen vertrokken met tranen in de ogen. Nee, ik ga niet huilen. Ik dacht wel: shit. De woning was net opgeknapt, alles netjes en dan zo’n bericht. Balen.’’

De Renne en Achterstekamp verrezen eind jaren 60, begin jaren 70, om mensen te huisvesten, maar ook als prestigeobjecten van de gemeente Stadskanaal en de woningstichting. In een artikel in de nieuwsbrief van huurdersvereniging De Koepel, zomer 2016, staat dat het in die tijd paste om als voortvarende ‘stad’ twee van die flats te bouwen.

Blue Movie

Beide gebouwen kampten echter snel met grote leegstand. Pas toen de maandhuur werd verlaagd naar 250 gulden (zo’n 113 euro) liepen de appartementen vol. De flats kregen een eigen karakter. Achterstekamp werd vooral het thuis van gezinnen en ouderen en bleef ‘netjes’. De Renne werd bewoond door alleenstaande jongeren en heette al snel de ‘Blue Movie-flat’.

Regisseur Wim Verstappen maakte met Blue Movie in 1971 de eerste Nederlandse speelfilm met seksscènes. Het betekende de doorbraak van acteurs als Hugo Metsers en Carry Tefsen. De associatie met De Renne betrof niet alleen het (vermeende) losbandige karakter van de bewoners, maar ook het gebouw zelf. De film werd immers opgenomen in de eerste flats in de Amsterdamse Bijlmermeer.

,,Er gebeurde wel eens wat, ja’’, lacht Peper, ,,al ben ik daar zelf wat buiten gebleven. Er woonden veel vrijgezelle mannen en vrouwen. Soms werd de lift met de noodstop stilgezet voor een privémoment. Maar er zaten toen patrijspoorten in de deuren, dus dat bleef niet altijd privé.’’

Philips

Hij was 27 toen hij erin trok. Zijn ouders verhuisden begin jaren 60 van Winschoten naar Stadskanaal, nadat zijn vader werk kreeg bij Philips. Het gezin met drie jongens en vier meisjes woonde aan de Omloop, op 50 meter afstand van De Renne.

Zelf werkte Peper ook bij Philips Stadskanaal, zestien jaar als gereedschapsslijper. Na een reorganisatie belandde hij in Winschoten en Groningen en uiteindelijk bij Norplast in Hoogeveen, dat in 2003 failliet ging. ,,Het werk stopte op 4 januari, een dag na mijn verjaardag. Ik hoefde ineens mijn broodtrommel niet meer klaar te maken. Een raar gevoel.’’

Pagedal

De Renne staat aan de rand van Stadskanaal, bij recreatiegebied Pagedal. Peper roemt het uitzicht en de bosrijke omgeving. Een blik richting horizon vanaf de negende verdieping was genoeg om ‘de kop leeg te maken’. Hij viste met zijn vader in de vijver en op de terugweg van een fietstocht, komend vanaf Onstwedde, zag hij van ver de flat en dacht: ik kom weer thuis.

Dat thuis is bijna leeg. De buurman op de vijfde verdieping gaat er over een maand uit. Een ander appartement is alleen nog postadres. Als Peper op 13 maart de deur definitief dichttrekt, is hij de laatste bewoner van De Renne.

Zijn aanspreekpunten de laatste maanden zijn vooral Koert Meems en Riekele Kost van J.C. Krans Sloopwerken. Het bedrijf is bezig de sloop voor te bereiden. Meems: ,,We verwijderen verwarmingen, keukens, deuren en ijzerwerk. Zo’n vijftig appartementen bevatten asbest en ook dat moet eruit.’’

Vijftig keer per dag met de lift

Een taaie klus vanwege de veiligheidsprocedures. Kamers moeten vacuüm gemaakt worden en er zijn regelmatig controles. Ze kunnen drie woningen in twee dagen doen. Alles wordt direct afgevoerd. De mannen gaan zo’n vijftig keer per dag met de lift op en neer.

Kost: ,,We maken elke dag wel een praatje met Peper. Hij had last van een klapperende deur. Die sloeg steeds tegen het beton. In zo’n lege flat klinkt dat erg door. We hebben hem vastgezet.’’

De sloop begint als de laatste bewoner is vertrokken. IJs en weder dienende na april. Maar staat de flat eerder leeg, dan wordt het afbreken wellicht naar voren gehaald. Meems: ,,Nee, de flat wordt niet neergehaald met dynamiet. Een hoge kraan knabbelt straks de verdiepingen beetje bij beetje af.’’

Hoewel het gebouw oud is, doet de indeling modern aan. Tachtig appartementen hebben een grote woonkamer en twee slaapkamers en er zijn tien kleine woningen tussen de liften, ideaal voor eenpersoonshuishoudens, zoals dat van Peper.

Hij woonde er naar tevredenheid, maar De Renne was een flat met een reputatie. In de jaren 90 en de eerste jaren van het nieuwe millennium bleek de politie er kind aan huis vanwege lawaai- en drugsoverlast.

Zelfs een wietkwekerij

Peper maakte mee, al was hij beide keren niet thuis, dat twee mensen naar beneden sprongen. En een woning fungeerde zelfs als wietkwekerij. De laatste tien jaar ging het beter, al bleef het dumpen van afval en afgedankte spullen in de centrale hal een probleem.

In de ‘goede tijd’ woonde er echter zelfs een bestuurder: Sieto Robert Knottnerus (1913–1984). De Midwolder was onder meer burgemeester van Scheemda, Onstwedde en Stadskanaal. Hij trok na zijn scheiding in de flat en kreeg, terwijl hij er woonde, bij zijn afscheid als burgervader in 1976 een grasmaaier…

Atelier op tien hoog

Een andere bekende Kanaalster die er huurde, was tekenleraar Karl van Beekum (1914–1998) van het Ubbo Emmiuslyceum in Stadskanaal en de Rijksscholengemeenschap in Ter Apel. Hij haalde in november 1973 Nieuwsblad van het Noorden omdat hij op tien hoog drie kamers gebruikte als atelier en expositieruimte. Dat duurde overigens niet lang. In november 1976 meldde De Kanaalstreek dat Van Beekum zijn werkruimte bij zijn woning aan de Van Heusdenlaan uitbreidde, omdat het atelier in De Renne te prijzig werd.

Peper hield aan de Blue Movie-tijd geen vrouw over, wel vriendschappen. Zijn appartement was de plek om te verzamelen alvorens ze richting discotheek Frascati in Stadskanaal of Bermuda in Ter Apel gingen. Ook zijn er herinneringen aan het uitstippelen van zomervakanties.

Het inpakken is begonnen

Wat daarvan rest zijn fotoboeken. Het inpakken is begonnen, al heeft hij geen haast. Zijn nieuwe laagbouwwoning aan de Eikenhage wordt geschilderd en er komen nog nieuwe tegels, een nieuwe vloer en keuken in, dus spullen overbrengen is nog niet mogelijk.

Hoewel een periode wordt afgesloten, heeft Peper vrede met het einde van De Renne. ,,Je moet het zo zien: waar je weggaat daar laat je wat en waar je heengaat daar krijg je wat.’’

Adieu

Hij zag vanuit het ouderlijk huis aan de Omloop hoe de flat gebouwd werd. Hij twijfelt of hij de afbraak gaat volgen. ,,Misschien dat ik nog één keer om de flat loop. Of ik wacht tot ze bij deze etage zijn en dan ga ik kijken hoe mijn plekje verdwijnt en dan denk ik: adieu, dit was het dan.’’