In Emmen waren ze niet blij met de weldoener uit Ter Apel

TER APEL Valse diagnoses. De Tweede Wereldoorlog in Noord-Nederland | Tien artsen in een wereld van list en bedrog.

Zo heet het boek dat dat door Willem Molema uit Oude Pekela is geschreven.

Eén van de artsen die wordt besproken is Rieks Lubberman uit Ter Apel.

In het arme en uitgestrekte veengebied tussen Ter Apel en Emmen is huisarts Rieks Lubberman, bijgenaamd 'Lubberrieks', voor velen al snel de mannelijke equivalent van Florence Nightingale. Een arts aan wier zieken (tuberculose) en werklozen in het veen zich algauw vastklampen. Op zijn graf, helemaal achteraan op de begraafplaats aan de Kapelweg in Ter Apel, staat dan ook: 'Weldoener der mensheid'.

Maar Lubberman ontpopt zich na zijn pensionering ook tot iemand met een heel ander gezicht: tot NSB-er die voor de Duitsers werkt en de inwoners van het gebied waar hij jarenlang huisarts is geweest, keurt. Voor een (gedwongen) verblijf in kampen of voor gedwongen werk in het land van de bezetter. Rieks wordt na afloop van de oorlog niet gestraft door een rechter, maar hij straft op 16 juli 1943 zichzelf door zich op weg naar zijn werk in Emmen op zijn motor in Nieuw-Weerdinge dood te rijden.

Familie Hemmen

De familie van Henk Hemmen uit Emmen heeft veel te maken gehad met Lubberman, als huisarts en als keuringsarts. Henk zijn ene opa, Arend Nieboer, die een stelmakerij had in Emmer-Erfscheidenveen (nu Emmer-Compascuum), is in die tijd patiënt van Lubberman. De andere opa, Hendrik Hemmen, komt vanuit Midwolda (Oldambt) via Oude Pekela met zijn ouders in Musselkanaal terecht. Daar trouwt hij met Dina Meems. Ze gaan in Nieuw-Weerdinge wonen waar Hemmen een aannemersbedrijf begint en een gezin opbouwt met zeven zonen en vier dochters. Voor de geschiedenis over Lubberman spelen twee zoons van opa Hemmen een belangrijke rol: Heijo, de vader van Henk Hemmen uit Emmen, en zijn boer Harm, de oom van Henk.

Grensganger

Harm Hemmen moet ook bij Lubberman komen voor de keuring. Hij wordt goedgekeurd. Harm heeft hoogstwaarschijnlijk ook getekend, waardoor hij een zogenoemde grensganger wordt. Door te tekenen kan Harm via het arbeidsbureau in Emmen een werkgever vinden in de Duitse grensstreek, in zijn geval het Schleppamt Emden, een firma met sleepboten die op en neer varen op de rivier de Eems. Daardoor kan Harm in de weekeinden in Haren of Meppen van boord gaan en naar huis (Nieuw-Weerdinge) fietsen.

Kamp Bergen-Belsen

Hij is opgeleid tot monteur op de Ambachtsschool in Emmen en werkt als machinist op de sleepboot. In het voorjaar van 1943 komt er bericht dat Harm is gearresteerd bij de grensovergang Rütenbrock en dat zijn fiets daar opgehaald kon worden. De familie van Harm blijft tijden in het ongewisse over zijn situatie. Totdat er een jaar later, in 1944, bericht komt van het Rode Kruis dat Harm omgekomen is in kamp Bergen-Belsen, ten noorden van Hannover. Hij heeft er een anoniem graf gekregen.

Lubberman heeft aan het eind van de begraafplaats aan de Kapelweg in Ter Apel zijn graf gekregen. Het is inmiddels overwoekerd door groen. Van de tekst is nauwelijks meer iets te lezen. Pas na een schoonmaakbeurt gloren er wat woorden, waaronder die ene historische zin: 'Weldoener der mensheid'.

Boek: Valse diagnoses | De Tweede Wereldoorlog in Noord-Nederland | Tien artsen in een wereld van list en bedrog. Auteur Willem Molema. Uitgeverij Nobelman. Aantal pagina’s: 167. Aantal foto’s: circa honderd. Winkelprijs: € 22,95, onder meer verkrijgbaar bij de Readshop in Ter Apel en bij de auteur zelf: willem.molema@home.nl