Hoe Ter Apel de schoolstrijd aan de grens won

De Regionale Scholengemeenschap in Ter Apel krijgt deze maand een nieuwe campus. Waarmee het grensdorp opnieuw de vruchten plukt van een bijna 100 jaar geleden gewonnen schoolstrijd.

Met de oplevering van de nieuwe campus, op 10 juli, kan de Regionale Scholengemeenschap (RSG) in Ter Apel weer heel lang mee. En wordt een geschiedenis vervolgd die bijna een eeuw geleden begon.

Of nee, eigenlijk begon die geschiedenis al eerder, en wel op 7 april 1914. Toen kwamen in het Hotel Boschhuis notabelen van Ter Apel bijeen om in het openbaar te praten over hun grote wens: het halen van een Rijks HBS naar hun dorp. Burgemeester Jan Buiskool van Vlagtwedde en lokale politici waren ook aanwezig, ook bij hen leefde die wens.

Ter Apel beleefde in die periode een fikse groeispurt. Het aantal middenstanders nam toe, industrie en handel deden dat ook. Dat kwam mede door het feit dat het dorp aan het Stadskanaal lag, dat in de omgeving meer kanalen werden gegraven en wegen werden verhard. Dat alles vergrootte de aantrekkelijkheid van Ter Apel als vestigingsplaats..

In zo’n dorp in opkomst paste een Rijks Hogere Burger School, vonden de notabelen en de gemeentebestuurders. Zo’n voorziening zou het dorp nog meer opwaarts duwen, zou het aantal inwoners nog verder doen stijgen. Winschoten, Veendam, Coevorden en Assen waren plaatsen die een RHBS hadden maar in het uiterste zuidoosten van de provincie zou en moest ook een komen.

Met dat doel voor ogen werd op die memorabele aprildag een actiecomite opgericht. De leden ervan klopten op de deur in Den Haag en zetten ook op andere manieren Ter Apel in de schijnwerpers als beste plek voor een nieuwe RHBS, bijvoorbeeld door het uitbrengen van een brochure. Ze zamelden ook geld in want duidelijk was dat de rijksoverheid niet alleen voor de kosten van een RHBS op zou draaien.

Ze deden dat alles met de wetenschap dat er kapers op de kust waren. In Musselkanaal en Emmen werd er ook alles aan gedaan om de school binnen te halen. En zeker met de Drenten was de rivaliteit groot.

Een eerste poging van de Ter Apelers om het pleit voor zich te beslechten, mislukte. De deuren in Den Haag gingen in 1914 niet open, mede omdat de verantwoordelijke onderwijsinspecteur daar een negatief advies over Ter Apel als plek voor een RHBS had afgegeven. Troost voor het actiecomite was dat Emmen die eerste ronde ook niet won.

‘Geheim houden’

In 1917 werd een tweede grote lobby opgezet. Met geld van allerlei verenigingen, organisaties, de gemeente Vlagtwedde en met steun vanuit Musselkanaal (de betrokkenen daar hadden hun eigen aspiraties begraven) werden opnieuw hoge ambtenaren en bewindslieden in Den Haag benaderd en deze keer waren die wel bereid te praten. Vele gesprekken en onderhandelingen volgden en in mei 1919 stuurde burgemeester Buiskool een telegram aan een voormalige secretaris van het actiecomite. ‘Burgerschool voorwaardelijk toegestaan. Geheim houden’. Zo luidde de inhoud.

In 1921 viel dan eindelijk het officiele besluit en kreeg Ter Apel zijn RHBS. ,,Een schoolgebouw was er op dat moment nog niet’’, vertelt Rienhart Wolf, kenner van en publicist over de Ter Apeler historie. ,,Daarom werden de eerste lessen gegeven in het oude Kruisherenklooster. In 1924 werd het gebouw in gebruik genomen dat er nog altijd staat.’’

Dat pand, gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School, ontving in de jaren die volgden, steeds meer leerlingen. De RHBS voldeed daarmee helemaal aan de verwachtingen. ,,De school was enorm belangrijk voor de ontwikkeling van het dorp’’, stelt Wolf. ,,Onderwijzers vestigden zich hier, er kwamen meer gezinnen met kinderen wonen, het intellectuele leven kreeg een opkikker, het verenigingsleven ook.’’

De school overleefde de Tweede Wereldoorlog, zag in de jaren erna het aantal leerlingen fors dalen maar klom uit dat dal. kreeg een andere naam en heeft nu, als Regionale Scholengemeenschap, zo’n 1000 leerlingen uit Ter Apel en wijde omgeving. Ook uit de omgeving van Emmen dat de nederlaag van toen allang heeft verwerkt en zich heeft ontwikkeld tot een bolwerk in onderwijsland.

Die 1000 leerlingen krijgen nog altijd les in dat gebouw uit 1924, een monument, maar binnenkort dus ook in die gloednieuwe campus. Iets waar Rienhart Wolf blij mee is. ,,De school is nog altijd heel belangrijk voor Ter Apel, geeft ons arbeidsplaatsen en veel levendigheid. Zonder deze school zou Ter Apel niet zijn wat het nu is.’’