Vervlogen tijden over Vetstukkermond en Klontjebuurt

TER APELKANAAL Bovenstaande foto uit de collectie van de heer G.J.H. Drenth laat een prachtig stukje van Ter Apelkanaal zien.

Deze ansichtkaart werd – waarschijnlijk rond 1910 – uitgegeven door uitgeverij Eerelman uit Stadskanaal, die trouwens ook een vestiging in Ter Apel had.

Op de foto staan de bomen vol in blad en het rimpelloze oppervlak van het water doet vermoeden dat het best wel eens een mooie, windstille dag geweest kan zijn. We zien echter geen schaduwen waaruit blijkt dat de zon schijnt. Toch moet de foto ergens in de zomer of nazomer gemaakt zijn.

Het schip heeft – ondanks het windstille weer – op zijn achtersteven een zeil gehesen. Links, aan landskaande zien we een ophaalbrug, die er allang niet meer staat: het is de brug over de Vetstukkermond. Deze 'mond', oftewel een zijkanaal van het Stadsterapelkanaal op de voorgrond, werd aan het eind van de jaren zestig gedempt.

Achter de brug, die een prachtige weerspiegeling in het water geeft, zien we het brugwachtershuis staan, een woning die er tegenwoordig nog steeds staat. Lange tijd heeft ongeveer vanaf de brugwachterswoning een zandpad gelegen, dat in de volksmond ’t Vossepadje werd genoemd, want vanaf Ter Apelkanaal gezien kwam het pad uit bij het huis van Moeke Vos in Tweede Valthermond.

Scheepsjager

In het midden van de foto zien we een paard en twee mannen. Het is de scheepsjager met zijn paard, dat over het duidelijk zichtbare jaagpad een schip trekt, verscholen achter het paard en beide mannen. De andere man zou de knecht of misschien wel zijn zoon kunnen zijn. Het schip ligt hoog in het water en zal dus wel niet beladen zijn. Hij wordt ook getrokken in de richting van Ter Apel, dus misschien heeft hij zijn vracht net naar de aardappelmeelfabriek gebracht?

Het beroep van scheepsjager bestaat allang niet meer. Vroeger trokken scheepsjagers aardappel- of turfschepen voort. De armste scheepsjagers moesten hun eigen krachten gebruiken. Konden ze zich evenwel een paard veroorloven, werd het schip met paardenkracht getrokken. De meeste scheepsjagers verhuurden zich en eventueel hun paard om – tegen een kleine vergoeding – schepen van anderen te trekken.

Rails

Achter het schip ligt, vrijwel onzichtbaar op de foto, de brug over het kanaal naar de Vetstukkermond. Daar is nu de grens tussen Ter Apel en Ter Apelkanaal terwijl die grens vroeger ongeveer bij de Nulbrug lag. Aan de rechterzijde zien we de rails van de paardentrammaatschappij EGTM (Eerste Groninger Tramweg Maatschappij). Het betekent ook dat de ansichtkaart in ieder geval van vóór 1923 is, want toen werden de rails verwijderd. Helemaal rechts op de kaart zien we de prachtige hoge bomen staan die bij de reconstructie van de weg aan het eind van de jaren vijftig verdwenen zijn.

Klontjebuurt

Ter Apelkanaal-Oost – en dus niet geheel Ter Apelkanaal – werd in de volksmond ook wel Klontjebuurt genoemd. Dat gebied lag/ligt een paar honderd meter noordelijk en zuidelijk van de brug achter het schip. In de jaren tachtig stond hier een discotheek met de zeer toepasselijke naam Klontjebuurt. Vóór die tijd stond op die plek café Welling. Maar waarom nou het viaduct helemaal aan de andere kant van Ter Apelkanaal (Zandberg) nou Klontjebuurt moest gaan heten is voor velen met mij – vooralsnog – een raadsel….

Wilt u reageren op deze vervlogen tijden of heeft u ook een foto die u zou willen plaatsen? Stuur dan even een mail naar jbeen01@hetnet.nl

Jakob Been