Vervlogen tijden ... over de Evangelisch Lutherse Gemeente Stadskanaal

STADSKANAAL - Het allereerste begin uit de geschiedenis van de Evangelisch Lutherse Gemeente Stadskanaal begon in 1838, toen Johan Georg Christoph Heinz – afkomstig uit het oosten van Duitsland - zich in Stadskanaal vestigde.

door Jaap Meijering

In 1850 kwam de eerste Lutherse kring bijeen bestaande uit de familie Heinz en nog enkele families. De meeste bezoekers waren glasblazers. In 1857 werd een kerkenraad gevormd uit 'de voornaamste' leden en werd de kring een filiaalgemeente van de Evangelische Lutherse Gemeente Wildervank-Veendam.

Verschillende jaren kerkte men in de kerk van de Doopsgezinde Gemeente die aan de Hoofdstraat naast de Menistenlaan stond. Op de zondagmiddag had men dan beschikking over de consistorie alsmede een eigen kast. Voor 12,50 gulden per jaar zorgde de kosteres van de kerk die middag dat de kachel brandde, mits de Lutheranen zelf hun turf leverden. Ook stonden er dan, voor de dominee en voorzanger, warme stoven klaar. Kerkenraadslid Barthel, die meester meubelmaker was, zorgde voor een lessenaar en een voetenbankje die de dominee kon gebruiken bij diensten en catechisaties.

De gemeente groeide, kreeg in 1864 een zelfstandige status, maar had nog steeds geen eigen kerkgebouw. Inmiddels had men een jaar eerder het pand van de weduwe Van der Linden gekocht voor 3500 gulden, nu Hoofdkade 3. Deze deed dienst als pastorie. In 1874 kon men naast deze pastorie een stuk grond kopen van de stad Groningen. Dit stuk grond werd in die tijd gehuurd als tuin door de klapmeester (=brugwachter) van de brug in Drouwenermond.

Nadat de financiering, mede door vele acties en steun, voor een eigen gebouw was rond was, werd aan de tegenwoordige Hoofdkade 2 door aannemer Prummel uit Wildervank de bouw van de kerk gerealiseerd. Op 31 oktober 1875 werd de kerk ingewijd door ds. S.F.W. Grebe. Via de voordeur kwam men in een klein portaaltje in de kerk. Boven dit portaaltje was het orgel. De muren waren witgepleisterd als ook het ronde plafond over de gehele lengte (een zogeheten ton-gewelf ). In het liturgisch centrum aan de andere zijde stond de preekstoel pontificaal in het midden.

Toen ook de oude pastorie scheuren in de muren vertoonde en niet meer voldeed, werd deze afgebroken. Op deze plaats werd in 1916 – zoals de foto duidelijk is te zien - een grote nieuwe pastorie gebouwd. Ds. J. Blase met zijn gezin was de eerste bewoner. Vanaf circa 1950 werd de pastorie met zijn vele kamers jaren verhuurd aan het Gewestelijk Arbeidsbureau. In de jaren 70 is het pand verkocht.

In 1966 kreeg de kerk een complete vernieuwing. Het hele interieur werd uitgebroken, de bodem uitgediept en er kwam een kelderzaal onder de kerk. De vloerzaal van de kerk kwam daardoor hoger te liggen, de preekstoel werd wat naar de zijkant geschoven. Er kwam een grote ontmoetingsruimte en een nieuwe ingang.

Door het gestaag teruglopen van het aantal kerkgangers werd de laatste dienst in de kerk gehouden op 29 april 2018. Een maand later is de kerk verkocht en kwam het in particuliere handen. De geschiedenis herhaalt zich. Na 160 jaar worden de kerkdiensten weer in de Doopsgezinde kerk gehouden, nu aan het Boerendiep 6 in Stadskanaal. De warme stoven zijn verleden tijd. Of de lessenaar en het voetenbankje nog worden gebruikt vertelt het verhaal niet.

U wilt reageren op het artikel? Bel Jaap Meijering (0599-613985) of stuur een mail naar meijeringjl@planet.nl