Oorlogskind even terug in Musselkanaal

MUSSELKANAAL

In de Hongerwinter van 1944-1945 zijn veel kinderen uit de Randstad overgebracht naar pleeggezinnen in regio's waar nog wel voldoende te eten was.

door Paul Abrahams

Zoals bijvoorbeeld de 11-jarige Jeanne van de Ven uit de toenmalige gemeente Hillegersberg (onder de rook van Rotterdam) die samen met haar twee jaar oudere zus Tilly op transport is gezet. Uiteindelijk kwamen de twee meiden in Musselkanaal terecht.

Vorige week bracht ze samen met haar zoon Nico Heemelaar en zijn partner na 73 jaar een bezoek aan de woning aan de Sluisstraat 86 waar ze ruim vijf maanden in een warm gezin is opgevangen.

"We hadden thuis nauwelijks te eten", herinnert de 85-jarige Jeanne Heemelaar zich nog. "Een buurman heeft geregeld dat we begin februari 1945 in Rotterdam op de trein zijn gezet. Het was een groep van iets meer dan twintig kinderen. De jongste was een meisje van vijf jaar met prachtige krullen. Dat vergeet ik nooit meer. Mijn neef Leo was er ook bij. We hadden werkelijk geen idee wat de bestemming was en wanneer we weer thuis zouden komen. Het zuiden van het land was al bevrijd, dus zo lang kon het niet duren. Toch? Twee weken, hooguit drie weken? Maar het werden uiteindelijk enkele maanden."

"Het was hartje winter", vervolgt de inwoonster van Gouda. "We droegen warme kleren en we hadden een koffer met winterkleding bij ons. Er waren ook kinderen die helemaal geen bagage hadden meegenomen. De reis duurde dankzij veel oponthoud onderweg al met al drie dagen. 's Nachts reizen was te gevaarlijk, vanwege de bombardementen. We stapten uit op het station in Assen. Vervolgens ging het richting Stadskanaal. In die plaats bleven de jongens achter, de meisjes werden naar Musselkanaal gebracht. Daar werden we in een met water gevulde teil schoon geboend, de luizenkam werd tevoorschijn gehaald en we hebben op stro overnacht in de katholieke school."

De volgende dag zijn de twee zussen opgehaald door Cor Mooy die de kost verdiende als politieagent. Zijn vrouw was hoogzwanger en hij had al een dochtertje van een paar jaar oud.

"Hij had verwacht om een meisje van een jaar of zes tijdelijk in huis te nemen en geen meisje van elf jaar die bovendien beslist bij haar zus wilde blijven. Hij is toen eerst naar huis gegaan om met zijn vrouw Jo te overleggen. We kregen op zolder een slaapplek, samen met hun dochter. We hebben nog wel even elders gelogeerd, toen tante Jo is bevallen van Otto."

In tegenstelling tot haar zus ging Jeanne wel naar school. "Tilly ging naar de eerste klas van het voorgezet onderwijs, maar dan moest ze naar Stadskanaal. Daarom is besloten om haar thuis te houden als een soort van au pair. Ik ging als katholiek meisje - de familie Mooy was ook katholiek - naar de katholieke school op loopafstand van de woning van de pleegouders. Ik kreeg les in klas 7 van meester Feddema, hij was het hoofd van de school. Het klikte goed met de andere leerlingen. Opvallend was dat in de klas Nederlands werd gesproken en in de schoolpauze dialect. Ik droeg klompen met mijn naam en ik heb van horen zeggen dat Kasper Wubbels een oogje op me had."

"We hebben het goed gehad in Musselkanaal. Dankzij de liefdevolle verzorging kregen we weer spek op de ribben en onze pleegouders lieten weten - mocht er onverhoopt iets thuis gebeuren - dat we dan altijd aan de Sluisstraat in Musselkanaal welkom waren. Maar natuurlijk misten we de familie thuis. We dachten elke dag aan thuis. Er werden wel over en weer brieven geschreven, maar eerlijk gezegd wilden we zo snel mogelijk weer in onze eigen bed slapen. De oorlog was ten einde, maar het duurde nog tot juli 1945 voordat we eindelijk afscheid konden nemen van tante Jo en oom Cor. De reden? Vervoer tussen het noorden van het land en het gebied ten zuiden van de IJssel was nog erg moeilijk."

De familie Mooy is na de oorlog verhuisd. Eerst naar Workum, toen naar Lutjebroek en vervolgens naar Zwaagdijk. De twee zussen hebben nog enkele jaren contact onderhouden met hun pleegouders. Daarna is het contact verwaterd.

Het was een lang gekoesterde wens van Jeanne Heemelaar om nog een keer een bezoek aan Musselkanaal te brengen. Ze werd hartelijk ontvangen door de huidige bewoners en tevens werd samen met de pastoor een kijkje genomen in de nabijgelegen katholieke kerk. "Het geeft een goed gevoel", blikt ze terug. "Veel is in de oude staat gebleven."

U wilt reageren op het artikel? U wilt in contact komen met Jeanne Heemelaar om samen oude herinneringen op te halen? Stuur dan even een mail naar kanaalstreek@ndcmediagroep.nl


Auteur

Paul Abrahams Redacteur