Vervlogen tijden ... over 100 jaar AVEBE

TER APELKANAAL - In het kader van het 100-jarig bestaan van AVEBE in 2019 als coöperatie, wil ik deze week graag een ansichtkaart uit de omvangrijke collectie van de heer G.J.H. Drenth laten zien van de locatie Ter Apelkanaal uit het midden van de jaren vijftig.

In Ter Apelkanaal kwam overigens niet de eerste aardappelmeelfabriek. De allereerste aardappelmeelfabriek in de Veenkoloniën werd al in 1840 gebouwd in Muntendam in opdracht van J.A. Boon, maar deze fabriek sloot haar poorten al weer in 1853.

Op 14 november 1919 begonnen als Coöperatief Aardappelzetmeel Verkoopbureau (A.V.B.) werd de naam in 1948 veranderd in coöperatieve Verkoop- en Productievereniging van aardappelzetmeel en derivaten AVEBE B.A., of, zoals op de ansichtkaart staat: A-Vé-Bé-fabriek.

Dat betekent overigens niet, dat de aardappelmeelfabriek op de foto er pas sinds 1919 staat. Bovenstaande fabriek werd op 2 februari 1904 als M & O opgericht door 127 leden (landbouwers) en met de bouw werd in datzelfde jaar nog begonnen. Een paar jaar later moest er natuurlijk ook een echt kantoor komen en die werd gebouwd in 1909, het jaartal staat tegenwoordig nog steeds in de pui. Dat kantoorgebouw, met het karakteristieke torentje is ook het enige gebouw, wat er anno 2019 nog steeds staat!

M en O staat voor Musselkanaal en Omstreken en de weg die naar de fabriek loopt, heet tegenwoordig nog steeds M & O-weg. In 1964 werd de fabriek omgedoopt van M & O – na een fusie van de aardappelmeelfabrieken Westerwolde in Veelerveen en Ter Apel en Omstreken – tot W.T.M. (Westerwolde, Ter Apel, Musselkanaal), terwijl het eigenlijk pas sinds 1971, na het samengaan met de chemische fabriek AVEBE en W.T.M., als geheel onderdeel is van het concern AVEBE.

Naast het kantoorpand op bovenstaande ansichtkaart hebben circa vijftig jaar lang een paar fabriekshuizen gestaan. De aanbesteding voor de huizen ging uit in 1913 en ze werden gebouwd onder architectuur van de onderneming G. en W. Wierenga, de onderneming, die alles op dit gebied in die tijd voor AVEBE bouwde.

Daadwerkelijk gebouwd werden de woningen door aannemer Benus uit Musselkanaal. Links stond – op bovenstaande ansichtkaart net niet afgebeeld – jarenlang een huis waar de familie Wittering woonde. In het huis links op de foto woonden onder meer de families Smedinga, Luik en Bokhorst.

Iets verderop staan twee dubbele woningen voor vier families, waarvan de heer des huizes op de aardappelmeelfabriek werkte. Van links naar rechts woonden daar jarenlang onder meer de familie Wubbels en daarna Been in de eerste, de familie Beuker en Poker in de tweede, dan de families Peters en De Jonge, terwijl in het laatste huis de families Meesters, Jansma en daarna Dubben woonden.

De aardappelen werden tot in de jaren zestig met schepen aangevoerd, daarna nam de vrachtauto deze taak over. De fabriekshuizen werden afgebroken in 1969, omdat AVEBE wilde uitbreiden, het kanaal voor de fabriek langs werd in 1970 gedempt.

Wilt u reageren op bovenstaande vervlogen tijden of heeft u zelf een foto, die u graag in deze rubriek zou willen plaatsen: jbeen01@hetnet.nl

Jakob Been